జనాభా నియంత్రణ & పరిపక్వత

ఈ అధ్యాయం ప్రజనన ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలను చర్చిస్తుంది. జనాభా పెరుగుదల (population explosion) యొక్క సవాళ్లు, వాటి నియంత్రణకు గర్భనిరోధక పద్ధతులు (contraception methods), అలాగే లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధులు (STDs/STIs) మరియు వాటి నివారణపై దృష్టి సారిస్తుంది. అమ్నియోసెంటెసిస్ (amniocentesis), MTP (Medical Termination of Pregnancy) మరియు వంధ్యత్వం (infertility) సమస్యలను పరిష్కరించడానికి అసిస్టెడ్ రిప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీస్ (ART) గురించి కూడా వివరిస్తుంది.

1. **గర్భనిరోధక పద్ధతులు (Contraception Methods):** ఇవి సహజ పద్ధతులు, నిరోధక పద్ధతులు (barrier methods), IUDలు (Intrauterine Devices), ఓరల్ పిల్స్ (oral pills), ఇంజెక్ట్ చేసేవి/ఇంప్లాంట్లు, అత్యవసర గర్భనిరోధకాలు (emergency contraceptives), మరియు శస్త్రచికిత్స పద్ధతులు (surgical methods - వాసెక్టమీ, ట్యూబెక్టమీ) గా వర్గీకరించబడ్డాయి. 2. **STIs/STDs (లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధులు):** హెచ్‌ఐవి/ఎయిడ్స్ (HIV/AIDS), గనేరియా (gonorrhoea), సిఫిలిస్ (syphilis), జననేంద్రియ హెర్పిస్ (genital herpes) వంటివి. వీటిని ముందుగానే గుర్తించడం, చికిత్స చేయడం ద్వారా నివారించవచ్చు. 3. **అసిస్టెడ్ రిప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీస్ (ART):** వంధ్యత్వం (infertility) ఉన్న దంపతులకు సహాయపడటానికి ఉపయోగించే పద్ధతులు. వీటిలో IVF (In Vitro Fertilisation), ZIFT (Zygote Intra Fallopian Transfer), GIFT (Gamete Intra Fallopian Transfer), ICSI (Intra Cytoplasmic Sperm Injection), AI (Artificial Insemination) వంటివి ప్రధానమైనవి. 4. **MTP (Medical Termination of Pregnancy):** గర్భధారణను స్వచ్ఛందంగా ముగించడం. భారతదేశంలో గర్భం దాల్చిన 12 వారాలలోపు ఒక డాక్టర్ అనుమతితో, 20 వారాల వరకు ఇద్దరు డాక్టర్ల అనుమతితో ఇది చట్టబద్ధం.

ప్ర: కింది వాటిలో ఏది 'ZIFT' పద్ధతిని ఖచ్చితంగా వివరిస్తుంది? a) ఫెలోపియన్ నాళంలోకి గుడ్డును బదిలీ చేయడం. b) పరీక్షా నాళికలో ఫలదీకరణం చెందిన గుడ్డు (జైగోట్)ను గర్భాశయంలోకి బదిలీ చేయడం. c) పరీక్షా నాళికలో ఫలదీకరణం చెందిన జైగోట్ (8 బ్లాస్టోమియర్‌ల వరకు)ను ఫెలోపియన్ నాళంలోకి బదిలీ చేయడం. d) దాత యొక్క శుక్రకణాలను కృత్రిమంగా యోనిలోకి ప్రవేశపెట్టడం. జ: c) పరీక్షా నాళికలో ఫలదీకరణం చెందిన జైగోట్ (8 బ్లాస్టోమియర్‌ల వరకు)ను ఫెలోపియన్ నాళంలోకి బదిలీ చేయడం. వివరణ: ZIFT అనగా 'జైగోట్ ఇంట్రా ఫెలోపియన్ ట్రాన్స్‌ఫర్'. ఈ పద్ధతిలో, ఇన్ విట్రో ఫలదీకరణం (IVF) ద్వారా ఏర్పడిన జైగోట్ లేదా 8 బ్లాస్టోమియర్‌ల వరకు ఉన్న తొలి పిండాన్ని ఫెలోపియన్ నాళంలోకి బదిలీ చేస్తారు. ఎంపిక b)లో, పిండాన్ని గర్భాశయంలోకి బదిలీ చేస్తే, అది IUT (Intra Uterine Transfer) అవుతుంది.

⚠ సాధారణ తప్పు: ZIFT (Zygote Intra Fallopian Transfer) మరియు GIFT (Gamete Intra Fallopian Transfer) మధ్య వ్యత్యాసాన్ని తరచుగా తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. ZIFTలో ఫలదీకరణం చెందిన జైగోట్‌ను బదిలీ చేస్తారు, GIFTలో ఫలదీకరణం చేయని గుడ్డు (ఓవమ్) మరియు శుక్రకణాలను బదిలీ చేస్తారు. ⚠ సాధారణ తప్పు: వాసెక్టమీ మరియు ట్యూబెక్టమీలను తప్పుగా గుర్తించడం. వాసెక్టమీ పురుషులలో శుక్రవాహికలను కట్ చేయడం, ట్యూబెక్టమీ స్త్రీలలో ఫెలోపియన్ నాళాలను కట్ చేయడం. రెండూ శస్త్రచికిత్స గర్భనిరోధక పద్ధతులు. ⚠ సాధారణ తప్పు: గర్భనిరోధక పద్ధతుల యొక్క కార్యాచరణ విధానాలను (mechanism of action) గందరగోళపరచడం. ఉదాహరణకు, IUDలు శుక్రకణాల చలనాన్ని మరియు ఫలదీకరణ సామర్థ్యాన్ని తగ్గించగా, ఓరల్ పిల్స్ అండాల విడుదల (ovulation)ను నిరోధిస్తాయి.

NEET 2022-2024: 3-5 ప్రశ్నలు. గత పేపర్లలో గర్భనిరోధక పద్ధతులు (contraception methods), అసిస్టెడ్ రిప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీస్ (ART), మరియు లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధులు (STDs) అధికంగా అడిగారు. ముఖ్యంగా ART పద్ధతులు మరియు వాటి మధ్య వ్యత్యాసాలపై ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తాయి.