p-బ్లాక్ మూలకాలు

గ్రూప్ 15 (N, P, As, Sb, Bi): N P₄O₃ (ఆమ్లజని లేకపోవడం), P₄O₅ (ఆమ్లజని ఉంటే). అమ్మోనియా (NH₃): పిరమిడల్, sp³ సంకరీభవనం.
గ్రూప్ 16 (O, S, Se, Te, Po): S రూపాంతరాలు — రాంబిక్ (స్థిరమైనది 298K కంటే తక్కువ), ఏకస్ఫటిక (స్థిరమైనది 298-368K).
H₂SO₄: బలమైన ఆమ్లం, నిర్జలన కారకం, ఆక్సీకరణ కారకం (సాంద్ర).

N ఆక్సో ఆమ్లాలు: HNO₂ (నైట్రస్ ఆమ్లం, N=+3), HNO₃ (నైట్రిక్, N=+5).
P ఆక్సో ఆమ్లాలు: H₃PO₃ (రెండు P-OH→ద్విక్షారీయ), H₃PO₄ (మూడు P-OH→త్రిక్షారీయ).
హాలోజన్ ఆమ్లాలు: బలం: HI>HBr>HCl>HF. హైడ్రాలిసిస్ ప్రవృత్తి: HF>HCl>HBr>HI. ఆక్సీకరణ శక్తి: F₂>Cl₂>Br₂>I₂.
PCl₃: sp³ (పిరమిడల్). PCl₅: sp³d (ట్రైగొనల్ బైపిరమిడల్).

Q: H₃PO₃ ద్విక్షారీయ ఆమ్లం ఎందుకు?
A: H₃PO₃ నిర్మాణంలో ఒక H నేరుగా P కు జతకట్టి ఉంటుంది (P-H బంధం). ఈ H ఆమ్ల స్వభావం చూపించదు. కేవలం రెండు P-OH బంధాలు ఆమ్ల H ఇస్తాయి → ద్విక్షారీయం.