మొక్కల పెరుగుదల & హార్మోన్లు

ఈ అధ్యాయం మొక్కల పెరుగుదల, అభివృద్ధికి సంబంధించిన వివిధ దశలు, విధానాలను వివరిస్తుంది. మొక్కల పెరుగుదలను నియంత్రించే ఆక్సిన్లు [auxins], జిబ్బరెల్లిన్లు [gibberellins], సైటోకైనిన్లు [cytokinins], అబ్‌సిసిక్ ఆమ్లం [Abscisic Acid (ABA)], ఇథిలీన్ [ethylene] వంటి వృద్ధి నియంత్రక రసాయనాలు (ప్లాంట్ గ్రోత్ రెగ్యులేటర్లు - PGRలు) మరియు ఫోటోపిరియడిజం [photoperiodism], వర్నలైజేషన్ [vernalization] వంటి ప్రక్రియల గురించి లోతైన అవగాహన కల్పిస్తుంది.

1. ఆక్సిన్లు [Auxins]: అగ్రకోరక ఆధిపత్యం (apical dominance), కాండం ఫోటోట్రాపిజం (phototropism), వేరు పెరుగుదలను ప్రోత్సహిస్తాయి. 2. జిబ్బరెల్లిన్లు [Gibberellins]: బోల్టింగ్ (bolting), విత్తన అంకురోత్పత్తి (seed germination), కాండం పొడవును పెంచడంలో ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి. 3. సైటోకైనిన్లు [Cytokinins]: కణ విభజన (cell division) మరియు కణాల భేదాన్ని ప్రోత్సహిస్తాయి. 4. అబ్‌సిసిక్ ఆమ్లం (ABA) [Abscisic Acid]: మొక్కల ఒత్తిడి హార్మోన్ (stress hormone) అని పిలుస్తారు, పత్రరంధ్రాల మూసివేత, విత్తన సుప్తావస్థను (dormancy) ప్రేరేపిస్తుంది. 5. ఇథిలీన్ [Ethylene]: పండ్ల పక్వత (fruit ripening), వృద్ధాప్యం (senescence) మరియు ఆకు రాలడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

ప్ర: మొక్కల అగ్రకోరక ఆధిపత్యాన్ని (apical dominance) ప్రేరేపించే ప్రధాన హార్మోన్ ఏది? (A) జిబ్బరెల్లిన్ (B) ఇథిలీన్ (C) ఆక్సిన్ (D) సైటోకైనిన్ జ: (C) ఆక్సిన్. ఆక్సిన్లు కాండం కొన భాగంలో ఉత్పత్తి అయ్యి, పార్శ్వ మొగ్గల పెరుగుదలను నిరోధించి, అగ్రకోరక ఆధిపత్యాన్ని కలిగిస్తాయి. ఇది మొక్క నిటారుగా పెరగడానికి సహాయపడుతుంది.

⚠ సాధారణ తప్పు: ఆక్సిన్లు మరియు జిబ్బరెల్లిన్ల మధ్య విధులను తరచుగా తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. ఆక్సిన్లు అగ్రకోరక ఆధిపత్యం మరియు ఫోటోట్రాపిజంకు కారణమవుతాయి, అయితే జిబ్బరెల్లిన్లు ప్రధానంగా కాండం పొడవును పెంచడం (బోల్టింగ్) మరియు విత్తన అంకురోత్పత్తిలో సహాయపడతాయి. ⚠ సాధారణ తప్పు: ABAను కేవలం పెరుగుదల నిరోధకంగా మాత్రమే చూడటం. ఇది ఒత్తిడిని తట్టుకోవడంలో మొక్కకు సహాయపడే ఒక ముఖ్యమైన హార్మోన్. దీని విధులను ఇథిలీన్ విధులతో గందరగోళం పడతారు (పక్వత vs సుప్తావస్థ). ⚠ సాధారణ తప్పు: ఫోటోపిరియడిజం (photoperiodism) మరియు వర్నలైజేషన్ (vernalization) మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడంలో గందరగోళం. ఫోటోపిరియడిజం కాంతి కాలానికి ప్రతిస్పందన అయితే, వర్నలైజేషన్ మొక్కలలో పూల పెరుగుదలకు తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం.

NEET 2022-2024: 2-3 ప్రశ్నలు. గత పేపర్లలో ప్లాంట్ హార్మోన్ల విధులు [functions of plant hormones], ఫోటోపిరియడిజం రకాలు [types of photoperiodism] మరియు పెరుగుదల గ్రాఫ్ (సిగ్మాయిడ్ వక్రం) [growth curve (sigmoid)] అధికంగా అడిగారు.